تأسیس صندوقهای اعطای اعتبارات خرد به زنان محروم روستایی
حرفهآموزی و اشتغال زنان سرپرست خانوار و خودسرپرست یکی از اهداف بنیاد خیریه سپهر میباشد.بنیاد تصمیم داشت در شهرستانهای دارای روستاهای محروم نیز متناسب با توان تولیدی زنان سرپرست خانوار و دختران خودسرپرست آن روستاها کارگاههای تولیدی سازماندهی کند و مانند بم برای کارکنان این کارگاهها یک تعاونی تشکیل شود که با حمایت مالی و مدیریتی بنیاد مستقلاٌ مشغول به کار شوند. متأسفانه تجربه تعاونی وفای سپهر که با حمایت مالی و مدیریتی بنیاد در بم تأسیس شد، نشان داد که علیرغم گذشت زمان و تلاشهای فراوان، این تعاونی به دلیل شرایط جسمی و روحی اعضاء و کارکنانش قادر به اخذ سفارش کار و بازاریابی برای تولیدات خود نیست. مضافاً اینکه سازماندهی اشتغال زنان سرپرست خانوار و معلولین جسمی در قالب یک تعاونی بهعنوان یک شخص حقوقی مستلزم مواجهه با دیوانسالاری و بعضاً کارشکنی های ادارات کار، امور مالیاتی ، بهزیستی و .. میباشد، که حل و فصل آنها به دلایل مختلف از توان اعضاء و کارکنان این تعاونی خارج میباشد و عملاً زمان و انرژی زیادی را از بنیاد به باطل میکشاند. به همین دلیل تصمیم گرفته شد هدف بنیاد برای حرفهآموزی و اشتغال زنان سرپرست خانوار و خودسرپرست، از طریق تأسیس صندوقهای اعطای اعتبارات خرد به زنان محروم روستایی دنبال شود.
مبتکر ایجاد اینگونه صندوقها برای فراهم آوردن منابع مالی برای روستاییان فقیر بهویژه زنان روستایی محمد یونس در بنگلادش بود که بعدها بانک گرامین را به این منظور تأسیس کرد و در سال 2006 میلادی موفق به اخذ جایزه نوبل شد.
در بسیاری از مناطق محروم کشور تعداد زیادی از زنان روستایی سرپرستی خانواده را به عهده دارند و نان آور خانه هستند بسیاری از مردها به دلیل مشارکت در امور خلاف از قبیل انتقال مواد مخدر جان باختهاند و یا در زندانها بسر میبرند . برخی از آنها معتادند و قادر به فعالیت نیستند. تعدادی از آنها نیز به امید یافتن کار خانوادههایشان را رها کرده و به حاشیه شهرهای بزرگ مهاجرت کردهاند.
بههرحال در روستاهای محروم تعداد قابلتوجهی از زنان روستایی عهدهدار مسئولیت سرپرستی خانوادههای خود هستند و بهشدت در معرض آسیب های اجتماعی قرار دارند . برای یاریرساندن به این همنوعان تأسیس صندوقهای اعطای تسهیلات خرد با مشارکت زنان روستایی در دستور کار بنیاد قرار گرفت. رویکرد این اقدام توانمندسازی زنان محروم روستایی از طریق انجام فعالیتهای اقتصادی و کسب درآمد برای تأمین معیشت آنها میباشد. اعطای تسهیلات قرض الحسنه بدون اخذ سفته ، چک و وثیقه صورت میپذیرد و صرفاً تعهد حیثیتی جمعی ضامن بازپرداخت وامهای دریافتی میباشد.
برای تأسیس هر صندوق مشارکت فعالانه زنان روستایی ، ادارات محلی و همکاری تنگاتنگ با دفتر امور زنان روستایی و عشایری وزارت جهاد کشاورزی اجتنابناپذیر است. برای تشکیل صندوقها شیوهنامه ای تهیه شده که رعایت مفاد آن ضروری است. مراحل تأسیس و فعالیت هر صندوق به شرح زیر میباشد.
1- شناسایی و انتخاب روستاها وزنان مستعد و مناسب برای تشکیل صندوق اعطای اعتبارات خرد
2- برقراری ارتباط با زنان علاقهمند روستایی و توجیه آنها برای عضویت در صندوق
3- تشکیل جلسات توجیهی جهت جلب مشارکت اعضاء برای پسانداز
4- تهیه گزارش مددکاری راجع به هر یک از اعضاء صندوقها. در این گزارشها وضعیت اقتصادی خانوار، وضعیت سلامتی جسمی ، روحی و روانی اعضاء، میزان علاقهمندی آنها به انجام یک نوع فعالیت درآمدزا منعکس میشود.
5- جمعآوری اطلاعات مورد نیاز برای برنامهریزی فعالیت های درآمدزا
6- انتخاب هیأت مدیره برای هریک از صندوق ها
7- تهیه دفترچه پسانداز و دفاتر حسابداری
مراحل فوق فرایند راهاندازی صندوق نام دارد و حدوداً به یک سال زمان نیاز دارد که مشترکاً توسط مدیران بنیاد خیریه سپهر و کارشناسان دفتر امور زنان روستایی ادارات کل وزارت جهاد کشاورزی انجام میپذیرد. تعداد اعضاء صندوق ها می بایست حداقل 35 و حداکثر 50 نفر باشند.
برای اینکه اعضاء صندوقها و هیأت مدیره منتخب بتوانند اداره امور صندوق ها را به نحو مطلوب به عهده گیرند، کارگاههای آموزشی عمومی و تخصصی برای آنها برگزار میشود.
در این کارگاههای آموزشی، موضوعات زیر با تعامل و مشارکت فعالانه اعضاء صندوق ها به بحث گذاشته میشود:
– هدف از تشکیل صندوق های اعطای اعتبارات خرد
– آشنایی با ویژگی ها، اهداف و مفاهیم اعتبارات خرد
– آشنایی با نحوه مدیریت صندوق ها
– نقش تسهیل گران (نمایندگان اعضاء صندوق ) در سازماندهی مشارکت فعال اعضاء صندوقها
– نحوه برانگیختن انگیزه زنان روستایی برای فعالیتهای گروهی و مشارکت جمعی
– نحوه برانگیختن انگیزه زنان روستایی برای فعالیتهای تولیدی درآمدزا
– نحوه برانگیختن خودباوری در زنان روستایی که با مشارکت فعالانه جمعی قادر به تولیدات درآمدزا و نتیجتاٌ تغییر شرایط معیشتی خود شوند.
– نحوه یافتن تواناییهای بالقوه تولیدی که با استفاده از منابع مالی خرد، قابلیت تبدیل به فعالیتهای خانگی درآمدزا خواهند داشت.
– ضرورت ارتقاء کیفیت تولیدات روستایی برای قابلیت رقابت در بازار
– نحوه محاسبه قیمت تمام شده تولیدات خانگی و آموزش حسابداری
– آموزش حرفههای تخصصی متناسب با علاقمندی زنان روستایی، از قبیل قالیبافی ، حصیربافی، خیاطی ، دامداری ، پرورش طیور ، محصولات غذایی و سایر صنایعدستی محلی
– نحوه برانگیختن اعتمادبهنفس و احترام و تعامل متقابل بین اعضاء صندوقها و احساس امنیت جمعی
– نحوه برانگیختن امید به آینده ، پشتکار و صبوری برای پیشبرد کارها
آغاز به کار صندوق ها
اولین صندوق اعتبارات خرد در روستای باغچمک (شهرستان بم ) در تاریخ 1393/10/253 فعالیت خود را آغاز کرد و به تدریج به تعداد صندوق ها در روستاهای محروم استان کرمان و استان لرستان افزوده شد. طبق برنامه ریزی های انجام شده ، به امید حق تا پایان سال 1396 تعداد 12 صندوق در روستاهای استان کرمان و 35 صندوق در روستاهای استان لرستان فعال خواهند شد.
