گفت معشوقی به عاشقی کای فتی تو به غربت دیده ای بس شهرها پس کدامبن شهر از آنها خوشتر است گفت شهری کاندر آنجا دلبر است از میان شهرهای باستانی شاید بم در کنار ارگ آن یگانه باشد. شهری که حضورش از یکسو در پهنه افسانه ها است و از سوی دیگر به زندگی امروز ما بسته شده . تنها بازمانده نسبتا” سالم از روزگار پیش از اسلام و یادگاری بجا مانده از تلاش هزاران معمار ، نقاش، هنرمند ، صنعتگرو … و تجلی اراده صدها فرمانفرمای بنام و گمنام که در دامان آن پناه گرفتند و یا به پناهندگان ارگ تاختند. و آنچه اتفاق افتاد، قهر طبیعت بود که با زلزله ای سهمگین ، این یادگار کهن ایران زمین در هم پیچید و خسارتی را پدید آورد که نه تنها مردمان و ساکنین بم به سوگ نشستند بلکه فرهنگ و تمدن این مرز و بوم درسوگ یکی از فرزندان راستین سوگوار است. ما دراین مقدمه کوتاه می کوشیم ، سرفصل هایی از خصوصیات مختلف و شاخص ارگ را روشن سازیم . اگر چه این سر فصلها ، آنچنان گسترده اند که تنها ، پرداختن به نکات بارز آن دست یافتنی است و بی گفتگوست که شناخت تمامی گوشه ها ، نیازمند پژوهش های تفصیلی موضوعی مرتبط اعم از میدانی و کتابخانه ای است برای راهگشائی چنین پژوهشی ، فهرست کتابهایی که ردپائی از ارگ و بم را در آن می توان یافت ارائه شده است.
اکنون به شناخت بم از زوایای دیگر خواهیم پرداخت:
